Complotdenkers: kwade bedoelingen of kritische burgers?

In tijden van crisis duiken ze altijd op: complotten. Zo zou er een verband zijn tussen 5G zendmasten en corona, en vaak valt de naam van Bill Gates. Hoe gaan we om met (te) kritische medeburgers?

Fake News is de afgelopen jaren langzaamaan een ingeburgerd begrip geworden. Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen door middel van sociale media als Facebook is hier een perfect voorbeeld van. Maar ook nu is het de Chinese overheid er alles aan gelegen om het beeld van een bewust losgelaten virus meteen in te dammen. De Amerikaanse president hintte er zelf meer dan eens op dat corona bewust door de Chinezen is losgelaten. Deze informatiechaos blijkt een uitstekende voedingsbodem voor complotten – alternatieve feiten volgens anderen. Deze ‘anderen’ zijn onze medeburgers. Het zijn burgers die de gevestigde media wantrouwen. Onderzoek van IPSOS en Nieuwsuur liet zien dat vijftien procent van de Nederlandse bevolking dacht dat het coronavirus uit een laboratorium is losgelaten, 29 procent van de mensen koos voor de veelzeggende optie ‘weet niet’. In een essay in het NRC Handelsblad verkent Bas Heijne het fenomeen complotdenkers. Hoe komt het toch dat mensen blind afgaan op zaken die nog helemaal niet bewezen zijn?

Volgens politicoloog André Krouwel snappen burgers de complexe wereld niet en als reactie daarop verzinnen zij vervolgens een verklaring voor hetgeen zij om hen heen zien gebeuren. Wie zijn dan deze mensen? In bovengenoemd onderzoek komt naar voren dat we deze mensen moeten zoeken in de gelederen van PVV, FvD en SP-stemmers. “Niemand kijkt verbaasd op” aldus Heijne in het NRC. Hij verkent een eventuele oorzaak hiervan in de hoek van het weinige vertrouwen in de overheid die deze groep mensen ook kenmerkt. Een relativerende noot komt weer uit het onderzoek door IPSOS en Nieuwsuur uitgevoerd. Het leeuwendeel van de Nederlandse bevolking ziet niets in alternatieve waarheden over 5G en corona.

Hoe kun je je wapenen tegen desinformatie? Hoe kun je de zin van onzin scheiden over corona als zelfs wereldleiders lak lijken te hebben aan gedegen feitenonderzoek? En misschien wel lastiger: wat doe je als je een oom of tante, broer of zus, vriend of vriendin hebt die overtuigd is van het eigen gelijk? Zijn dit dan gewoon bezorgde burgers? Wat denk jij?

Geplaatst in Pluriforme samenleving

Categorieën